Φιλανθρωπία χωρίς σύνορα

 

ΓΙΑΤΡΟΙ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ

Σε ένα καφέ κοντά στον Κεραμεικό μια μικρή παρέα φίλων συγκεντρώθηκε για να μοιραστεί αναμνήσεις και να γιορτάσει τα 25 χρόνια από την εποχή όπου ξεκίνησαν ένα μεγάλο ταξίδι ιδρύοντας το ελληνικό τμήμα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα.

Εκατοντάδες γιατροί, νοσηλευτές και τεχνικοί έχουν πάρει μέρος στις πολυάριθμες αποστολές των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Κοινό σημείο όλων των εθελοντών η προσφορά βοήθειας στον συνάνθρωπο

Σήμερα ζουν και εργάζονται σε διάφορα σημεία του ορίζοντα από το Σικάγο έως τη Σ. Αραβία, σε ιδιωτικά ιατρεία ή κρατικά νοσοκομεία και ανθρωπιστικές δομές, ενώ παραμένουν πάντοτε κοντά στην οργάνωση που δημιούργησαν. Εκατοντάδες Ελληνες ιατροί, νοσηλευτές ή τεχνικοί έχουν λάβει μέρος σε δεκάδες αποστολές ως «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» σε σημεία αιχμής: προγράμματα εμβολιασμών, σε πολεμικές συγκρούσεις, σε ανθρωπιστικές κρίσεις ή καταστροφές από σεισμούς. Κοινό σημείο αναφοράς η προσφορά στον συνάνθρωπο.
«Ηταν μια συνάντηση με αφορμή τα 25 χρόνια από την ίδρυση και συγκεντρωθήκαμε φίλοι και συνοδοιπόροι, οι οποίοι σήμερα βρίσκονται σε διάφορα σημεία του ορίζοντα» λέει ο κ. Σωτήρης Παπασπυρόπουλος, ιδρυτής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Ελλάδα. Στην κουζίνα του σπιτιού του είχαν γίνει τα πρώτα βήματα της οργάνωσης.
«Το 1979 ήμουν μαθητής 16 ετών και είχα κάνει το πρώτο ταξίδι στη Γαλλία, όπου είδα στην τηλεόραση μια συνέντευξη των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα». Ακουσα αυτά που έλεγαν και τότε αποφάσισα να γίνω γιατρός. Σημείωσα διευθύνσεις και τηλέφωνα, και άρχισα μια σταθερή επικοινωνία, τους έγραφα αλλά βεβαίως δεν ασχολήθηκαν μαζί μου. Οταν αργότερα μπήκα στην Ιατρική σχολή, αποφάσισαν να μου μιλήσουν... Το 1982 μου έστειλαν μια τυπική πρόσκληση για τη γενική συνέλευση και όταν βρέθηκα εκεί, ήταν σαν να ήμουν στον Αρη... Κόσμος, αποστολές, φωτογράφοι, πολιτικές αντιπαραθέσεις για τα όρια της ανθρωπιστικής δράσης.

Η πρώτη ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη συνάντησή της στον Κεραμεικό. Διακρίνονται

Επαθα σοκ, αλλά αυτό ήταν, βρήκα τον δρόμο μου. Τελείωσα την Ιατρική, εκπαιδεύτηκα, πήγα στο βελγικό και το ολλανδικό τμήμα, αλλά ήμουν μόνο εγώ. Οταν έλεγα για ελληνικό τμήμα γελούσαν. Το 1988 πήγα στην πρώτη αποστολή στα σύνορα Ονδούρα-Σαλβαδόρ, όπου υπήρχε εμφύλιος πόλεμος, σε ένα στρατόπεδο για περίθαλψη προσφύγων. Σταδιακά προχωρήσαμε ένας αρχικός πυρήνας και το 1990 πήραμε την προσωρινή χρήση του ονόματος» αφηγείται ο κ. Παπασπυρόπουλος, ο οποίος έλαβε μέρος σε αποστολές από τη Ζάμπια έως την Αρμενία και το Ιράν.
«Η γνωριμία μου με τους ΓΧΣ έγινε το 1988 στο... Ψυχιατρείο στο Δαφνί! Εκεί, ο ειδικευόμενος τότε στην Ψυχιατρική Σωτήρης Παπασπυρόπουλος μου μίλησε για μια σπουδαία Οργάνωση, τους Medecins Sans Frontieres. Μόλις είχε γυρίσει από εμπόλεμη αποστολή στα σύνορα Ονδούρας - Ελ Σαλβαδόρ, για να κινητοποιήσει με απίστευτο πάθος και επιμονή την πρώτη ομάδα ανθρώπων που θα ξεκινούσαμε, επισήμως τον Δεκέμβριο 1990» αφηγείται ο κ. Θανάσης Παπαμίχος, ο οποίος σήμερα ζει στο Σικάγο.

Δ. Πύρρος, Θ. Παπαμίχος, Αντ. Μίχας, Σωτ. Παπασπυρόπουλος, Ν. Κέμος και Τζ. Αντύπας

Η πρώτη έδρα
«Το ταξίδι για μένα ξεκίνησε με πρώτη αποστολή στο Ψυχιατρείο της Λέρου. Στη συνέχεια Αρμενία, Καύκασος, πρώην Γιουγκοσλαβία. Θυμάμαι την πρώτη μας έδρα... στη Σούτσου στο σπίτι του Σωτήρη... και μετά Παιωνίου 11Α Πλατεία Βικτωρίας... Τα πρώτα γραφεία και καρέκλες που πήραμε από τα πεταμένα στον δρόμο έπιπλα της Αγροτικής Τράπεζας στη γωνία... Θυμάμαι που γυρνούσαμε με ένα μπλοκάκι συνδρομών και προσπαθούσαμε να πείσουμε όποιον γνωρίζαμε ή όποιον καθόταν δίπλα μας να μας υποστηρίξει. Θυμάμαι ατελείωτα, μέχρι τα ξημερώματα, Διοικητικά Συμβούλια και την αγωνία να αποδείξουμε με αποστολές στην ελληνική κοινωνία ότι αξίζει η προσπάθεια να υποστηριχθεί...» λέει και μνημονεύει πρωτεργάτες: Κώστα Παπαϊωάννου, Νίκο Κέμο, Αντώνη Μίχα, Τζαννέτο Αντύπα και πολλούς άλλους.

«Γνώρισα το διεθνές τμήμα των ΓΧΣ εν δράσει στον σεισμό της Αρμενίας, όταν βρέθηκα εκεί ως εθελοντής ιατρός του ΕΚΑΒ στην Ελληνική Ομάδα Διάσωσης το 1988 και μου έκαναν ιδιαίτερα καλή εντύπωση» εξιστορεί ο κ. Δημήτρης Πύρρος, σήμερα διευθυντής της Ιατρικής Υπηρεσίας του ΕΚΑΒ.
«Ενα Σάββατο πρωί, καλοκαίρι του 1989, ήμουν στο αυτοκίνητο, μετά από εφημερία στο Παίδων Πεντέλης, έχοντας συντονισμένο το ραδιόφωνο στον 9,84, όπου ακούω συνέντευξη ενός γιατρού που είχε επιστρέψει από την Ονδούρα και το Ελ Σαλβαδόρ, και ζητούσε συναδέλφους για να ξεκινήσουν το ελληνικό τμήμα. Σταμάτησα χωρίς δεύτερη σκέψη, στο πρώτο περίπτερο, πήρα τηλέφωνο τον σταθμό, έδωσα το τηλέφωνο του σπιτιού μου, ζητώντας να επικοινωνήσει μαζί μου. Δεν υπήρχαν τότε κινητά τηλέφωνα. Η συνάντηση κανονίστηκε την επόμενη μέρα και εγώ εμφανίστηκα με σακάκι και γραβάτα! Εκεί ξεκίνησε η πρώτη κουβέντα.

Το ξεκίνημα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα ήταν δύσκολο. Ομως, όσο τα χρόνια περνούσαν τόσο και οι εθελοντές αυξάνονταν και το έργο της οργάνωσης γινόταν παγκοσμίως σεβαστό

Ο Σωτήρης μού έκανε σαφές ότι θα έπρεπε να φύγω για μια μεγάλη αποστολή -τουλάχιστον ενός χρόνου- με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Ηταν ο καλύτερος τρόπος για να ξεχωρίσεις κάποιον που πραγματικά ενδιαφέρεται... και κάποιος με σακάκι και γραβάτα μάλλον δεν ενδιαφέρεται σοβαρά για τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα! Δυόμισι μήνες μετά στα τέλη Δεκεμβρίου του 1989, βρέθηκα εθελοντής γιατρός των Ηνωμένων Εθνών στο Αφγανιστάν για έναν χρόνο. Με την επιστροφή μου και με όλες τις ενέργειες που είχαν γίνει στο μεταξύ ξεκινήσαμε επίσημα τη λειτουργία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Ελλάδα...».
ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ
Αποστολές από το Αιγαίο έως την Αφρική και την Ασία

Οι Σύροι πρόσφυγες που περιθάλψαμε στην Κω ανήκουν στη μεσαία τάξη. Θα μπορούσαν να είναι οι γονείς μου, λέει ο Λ. Αλεξάκης

Στο πέρασμα των καιρών, για 25 χρόνια, δεκάδες γιατροί έλαβαν μέρος σε προγράμματα με στόχο την προσφορά άμεσης βοήθειας προς τον συνάνθρωπο. Σήμερα οι «διάδοχοι» των ιδρυτών αναφέρουν: «Αυτό ακριβώς ενδιέφερε και εμένα, το πεδίο κοινωνικής προσφοράς. Γι’ αυτό αποφάσισα να σπουδάσω Ιατρική, διότι μπορείς να παρέχεις πολλά όπου υπάρχει ανάγκη» λέει ο κ. Λυκούργος Αλεξάκης, παθολόγος με ειδικότητα στις τροπικές ασθένειες. Εναν χρόνο εργάστηκε σε στρατόπεδο προσφύγων στα σύνορα Ταϊλάνδης - Βιρμανίας. Στη συνέχεια παρείχε φροντίδα στον καταυλισμό μεταναστών στην Πάτρα και ύστερα στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία σε επείγουσα αποστολή για τη στήριξη υποσιτιζόμενων παιδιών στη σπαρασσόμενη από εμφύλιο πόλεμο χώρα.
Πλωτή κλινική

Στη Συρία η κατάσταση είναι αβίωτη. Δεν το χωράει ο ανθρώπινος νους, τονίζει ο Δημ. Γιαννούσης

«Από τον Μάιο ήμουν στην Κω, όπου παρείχαμε πρωτοβάθμια φροντίδα σε πρόσφυγες. Ανάμεσά τους πολλά μικρά παιδιά και έγκυες. Ηταν εντυπωσιακό ότι επρόκειτο για Σύρους της μεσαίας τάξης. Θα μπορούσαν να είναι οι γονείς μου, οι δικοί μου συγγενείς. Ολόκληρες οικογένειες με παιδιά, άνθρωποι σαν εμάς. Ομως ήταν πρόσφυγες που είχαν έρθει χωρίς τίποτα μαζί τους» λέει ο κ. Αλεξάκης, που αρκετές φορές μετείχε σε μια μικρή πλωτή κλινική... «Είχαμε ένα σκάφος των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα» που λειτουργούσε ως κινητό ιατρείο και πηγαίναμε όπου χρειαζόταν, από νησί σε νησί: Κάλυμνο, Λέρο, Σύμη. Ο συντονιστής επικοινωνούσε καθημερινά με τα Λιμεναρχεία και μαθαίναμε πού υπήρχαν οι μεγαλύτερες ανάγκες και πηγαίναμε. Ορισμένες φορές χρειάστηκε να κάνουμε διάσωση, να μαζέψουμε κόσμο από τη θάλασσα ή τις βάρκες και να τους μεταφέρουμε στο λιμάνι. Ηταν μια μικρή ομάδα με νοσηλευτή, μεταφραστή, διερμηνείς, τεχνικό και κάναμε ό,τι ήταν δυνατόν σε μια δύσκολη κατάσταση».Σε μια άλλη γωνιά του Αιγαίου ο κ. Δημήτρης Γιαννούσης, διδάκτωρ Χειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πέρυσι βρέθηκε στην εμπόλεμη ζώνη της Συρίας, όπου χειρουργούσε βαριά περιστατικά με άμαχους τραυματίες, ενώ σε απόσταση αναπνοής έπεφταν βόμβες και γίνονταν μάχες.

Αντιμετωπίσαμε δύσκολη κατάσταση στα σύνορα με την Ουγγαρία, λέει ο Κ. Γεωργακάς

«Πρόσφατα επέστρεψα από το Ν. Σουδάν, όπου χειρουργούσαμε πολεμικά τραύματα, καθώς το σύστημα υγείας έχει καταρρεύσει, ενώ ο εμφύλιος διαρκεί 25 ολόκληρα χρόνια. Στη Λέσβο προσφέρουμε πρωτοβάθμια περίθαλψη και μικροχειρουργική, ενώ υπάρχουν αυξημένες ανάγκες και ασθένειες που σχετίζονται με το ταξίδι των προσφύγων» λέει ο κ. Γιαννούσης.
«Στη Συρία η κατάσταση είναι αβίωτη. Οταν βρέθηκα εκεί κατάλαβα γιατί οι άνθρωποι φεύγουν με όποιο μέσο μπορούν. Δεν το χωράει ο ανθρώπινος νους, γίνεται πολύ βαρύς πόλεμος με όπλα μαζικής καταστροφής και εμείς κάναμε χειρουργείο κοντά στο μέτωπο έχοντας πολλούς τραυματισμένους πολίτες. Τώρα βλέπω τους ίδιους ανθρώπους εδώ και αντιλαμβάνομαι γατί δεν μπορούν να ζήσουν στον τόπο τους. Ανάμεσά τους υπάρχουν πολλά παιδιά που παραμένουν ώρες στη θάλασσα μέχρι να τα σώσει το Λιμενικό και έρχονται μετά βρεγμένα κατευθείαν σε εμάς».
Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΑΣ
Οπου υπάρχει ανάγκη είμαστε εκεί
«Ταξιδεύουμε συχνά σε όλο το πεδίο από τα σύνορα με τα Σκόπια στον Νότο έως την Ουγγαρία στον Βορρά και στη συνέχεια δυτικά προς την Κροατία» λέει ο κ. Κώστας Γεωργακάς, μέλος των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα», που βρέθηκε από τις αρχές του περασμένου έτους στη Σερβία. «Καλύπτουμε όλη τη χώρα με κινητές κλινικές στα σημεία εισόδου/εξόδου και στο Βελιγράδι, όπου υπάρχει μεγάλος αριθμός προσφύγων, και παρέχουμε πρωτοβάθμια φροντίδα, ενώ παράλληλα διανέμουμε είδη υγιεινής, τρόφιμα, σκηνές, κουβέρτες κ.λπ. Στα σύνορα με την Ουγγαρία ήταν δύσκολη η κατάσταση, αφού συγκεντρώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι μέσα στο κρύο, παιδιά, γυναίκες, μία μάλιστα γέννησε εκεί, στα σύνορα».
Γιώργος Αποστολίδης
ethnos.gr